|
Yıl
1961
|
Film sayısı giderek tırmanıyor. Bu yıl tam 113'e
ulaştı. Türker İnanoğlu'nun Hancı'sı ile Ümit Utku'nun Yaban Gülü
büyük gişe hasılatları elde ettiler. Nejat Saydam'ın Küçük Hanımefendi
adlı filmi oyuncu Belgin Doruk'a yeni bir ün sağlarken, bu arada
"hanımefendi-beyefendi" türünde dizilerin modasına da yol açtı.
Münir Hayri Egeli Kolsuz Bebek'le ilk kez sinemamızda birbirinden bağımsız,
üç öykülü film denemesini gerçekleştirdi.
Oyunculardan Muzaffer Tema ile Kenan Pars yönetmenliğe
başladılar. Ülkü Erakalın, Süreyya Duru, Natuk Baytan ve Halit Refiğ
ilk filmlerini çektiler. Oyuncu Orhan Günşiray, polisiye filmlerin
"yerli Mayk Hammer"i olarak tipine otururken, bu tür sinemaya
da yeni bir aksiyon getirdi.
Senaryocu Vedat Türkali ile işbirliğine girişen
Ertem Göreç olumlu bir başarı kazandı. Konut sahibi olmak,için çırpınan
bir avuç insanın öyküsünü dürüst bir çaba içinde görüntülediği
Otobüs Yolcuları, yılın en iyi filmlerinden biri oldu. Sinema eleştirmeni
Halit Refiğ, geçirdiği asistanlık döneminden sonra Yasak Aşk'la bir
ilk film ortaya koydu...
İstanbul Belediyesi, Sanat Festivali'ne ek olarak, bir
"Yerli Filmler Yarışması" düzenledi:
- En başarılı film: Kırık Çanaklar (Memduh Ün)
- En başarılı yönetmen: Memduh Ün
- En başarılı senaryo: Metin Erksan (Gecelerin Ötesi)
- En başarılı görüntü yönetmeni: Turgut Ören (Ölüm Peşimizde)
- En başarılı kadın oyuncu: Lale Oraloğlu (Kırık Çanaklar)
- En başarılı erkek oyuncu: Eşref Kolçak (Namus Uğruna)
- En başarılı yardımcı kadın oyuncu: Mualla Kaynak (Kırık Çanaklar)
- En başarılı yardımcı erkek oyuncu: Kadir Savun (Gecelerin Ötesi)
- Jüri özel armağanı: Atilla Tokatlı, Selçuk Bakkalbaşı (Denize İnen
Sokak)
- İstanbul Belediyesi özel armağanı: Zeynep Değirmencioğlu (Ayşecik)
İzmir'de düzenlenen I. Sanat Festivali'ne bu yıl
sinema dalı da eklendi. Ve Fuar Filmleri Yarışması adı verilen bu bölümde
sonuçlar şöyle saptandı:
- En başarılı film: Denize İnen Sokak (Atilla Tokatlı)
- En başarılı senarist: Selçuk Bakkalbaşı (Denize İnen Sokak)
- En başarılı kameraman: Enver Burçkin.
- En başarılı kadın oyuncu: Nurhan Nur.
- En başarılı erkek oyuncu: Ulvi Uraz (Denize İnen Sokak )
- En başarılı rejisör ise seçilemedi... |
|
YIL
1962 |
131
film çekildi. Bu yılın yeni yapımevleri:
Artist Film (Recep Ekicigil), Kazankaya Film (Hasan Kazankaya), Sibel Film
(Müfit İlkiz).
Filiz Akın ve Tanju Gürsu, bir dergi (artist) yarışması
sonucu sinemaya girdiler. Akın, modern genç kız tipinin Türk sinemasındaki
yeni simgesiydi. Ve sinema, ünlü kalemlerin ilgi duyduğu bir sanat dalı
oldu. Yazar ve öykücü Tarık Dursun K. Yönetmenlik, romancı Kemal
Tahir de senaryoculuk denemelerine başladılar. Bir yeni yönetmende
Mehmet Dinler'di.
Sami Şekeroğlu'nun girişimleriyle ilk özel sinema
kulübü kuruldu.( Kulüp Sinema 7).
Metin Erksan; Fakir Baykurt'un aynı ismi taşıyan
romanından uyarladığı Yılanların Öcü'yle edebiyat-sinema ilişkilerinin
başarılı bir örneğini verdi. Gerçekçi bir köy romanından gerçekçi
bir sinemaya dönüşen Erksan'ın bu olaylı filmi, yılın en başarılı
yapıtıydı. İkinci kez sansürle karşı karşıya gelen Erksan'ın
filmini Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel Çankaya Köşkü'nde izledikten
sonra tüm sanatçıları kutladı.
Nevzat Pesen de ilk kez şaşırtıcı bir aşama yaptı.
John Steinbeck'in Fareler ve İnsanlar adlı romanından Orhan Elmas'ın
başarıyla Türk toplumuna uyarladığı senaryo, Nevzat Pesen'in elinde
değerini buldu. Ve Pesen'in yönetiminde İkimize Bir Dünya, sinema
tarihimizin en sıcak ve duyarlı filmlerinden biri oldu. Ne var ki Pesen,
bu ilginç başarısından sonra kendini yenileyemeyecek; İkimize Bir Dünya,
bir yönetmenin ilk ve son aşaması olacaktı. Gerçekte bu, bir ekip çalışmasının
ortak başarısıydı. Ve Kadir Savun'un incelikli oyunu uzun süre akıldan
çıkmadı... |
|
YIL
1963
|
Film sayısı 128. Yeni oyuncular Ajda Pekkan ve Tamer
Yiğit. İki oyuncu da bir dergi (Ses) yarışması aracılığıyla
sinemada işbaşı yaptılar.
Güldürü oyuncusu Öztürk Serengil Adanalı Tayfur'la
(Zafer Davutoğlu) sıradan bir lahmacuncu tipi yaratarak en parlak dönemine
girdi. Uzun süre usta yönetmenlerin yanında asistanlık yapan Zeki Ökten'le
gazeteci İlhan Engin ilk kez yönetmenlik yaptılar. Engin'in sinemayla
ilişkisi ise senaryo yazarlığıyla başlamıştı.
Yılın en başarılı filmleri gene Metin Erksan imzasını
taşıyor; Acı Hayat ve Susuz Yaz. Aynı zamanda yılın iş yapan
filmlerinden biri olup sinemaya sokaktaki adamın dışında aydın bir
seyirci kesimini getirebilmeyi başaran Acı Hayat, ilginç bir kent
filmiydi. Türkan Şoray ve Ekrem Bora bu filmdeki rolleriyle sınıf
atladılar.
Köy gerçeklerinin yanı sıra cinsel bir tutkunun da
altını çizen Erksan'ın Susuz Yazı'nda Hülya Koçyiğit ve Erol Taş
başarılı bir oyun sergilediler. Böylece de Metin Erksan, bir biri ardına
elde ettiği başarılarla giderek kendini yenileyen bir sinemacı olduğunu
her fırsatta gösteriyordu. Genç sinemacılar kuşağından Atıf Yılmaz'ın
ise kararsız ve tekrarlar içinde yoluna devam ettiği görülüyordu. Örneğin
Yarın Bizimdir yılın düzeyli filmlerinden biri olmasına karşılık,
bir Gelinin Muradı'nı aşmış sayılmazdı.
Bu yıl sinemayla ilgili iki kurum faaliyet gösterdi. Türk
Film Prodüktörleri Cemiyeti ile Sine-İş (Sinema İşçileri Sendikası).
Oyuncu Nilüfer Aydan, Şehirdeki Yabancı ile (Halit
Refiğ) Moskova Film Şenliği'nde şeref diploması aldı... |
|
Yıl
1964
|
Film sayısı 180'e ulaştı. Yaşları genç, yeni bir
sinemacılar kuşağı da giderek etkinliğini gösteriyordu. Genç
sinemacılar taze ve yeni projelerle toplumsal içerikli filmlere ağırlık
veriyorlar. Feyzi Tuna, bu genç sinemacılardan. Aşka Susayanlar'la adından
söz ettiriyor. Tunç Başaran, Kemal İnci ve Remzi Jöntürk, ilk
filmlerini yönetiyorlar. Daha önce senaryo çalışmaları yapan öykücü
Tarık Dursun K. da Kelebekler Çift Uçar'la anlatım olarak yeni bir
soluk getirmeye çalışıyorlar.
Yeni yönetmenlerden Cevat Okçugil, Ertem Eğilmez,
Orhan Aksoy, Yılmaz Atadeniz çalışmalarını sürdürüyorlar. Daha önceki
kuşağın sinemacılarından Nevzat Pesen Ahtapotun Kolları, Orhan Elmas
Duvarların Ötesi ve Memduh Ün Ağaçlar Ayakta Ölür'le, çok sayıdaki
kötü film arasından öne çıkmayı başarabiliyorlar.
Daha eskilerden
ise Atıf Yılmaz, gerçek kişiliğini bulabilme çabası içinde hem hızlı
çalışıyor, hem de sürekli tür değiştiriyor. Erkek Ali ve Keşanlı
Ali Destanı bu yıl çektiği düzeyli filmlerden ikisi.
Ama yılın en önemli üç filmi Ertem Göreç, Halit
Refiğ ve Metin Erksan'dan geliyor. Ertem Göreç'in Karanlıkta
Uyananlar'ı bir boya fabrikasındaki işçileri konu alan ilk grev filmi
Türk sinemasında. Halit Refiğ Gurbet Kuşları'yla ilginç bir iç göç
filmi ortaya koyuyor. Metin Erksan, Suçlular Aramızda'yla,
çarpıcı görüntüler içeren bir burjuva melodramı sergiliyor.
Erksan, estetik ustası bir sinemacı kuşkusuz. Yer yer yabancı etkiler
taşıyan anlatımı çoğu kez polemikler yaratıyor. Hırçın bir yönetmen
Erksan, ama sinemacı.
Cüneyt Arkın, yeni bir oyuncu. Leyla Sayar, Şehrazat
(Halit Refiğ) ve Suçlular Aramızda adlı filmiyle Türk sinemasında
vamp kadın tipine yeni bir derinlik kazandırıyor. Fetiş tutkuların,
gizemli erotizmin giderek yıldız vampı oluyor Sayar.
Ve Berlin Film Şenliği'nde Türk sinemasının ilk büyük
zaferi: Metin Erksan, bu uluslararası şenlikte en iyi film seçilen
Susuz Yaz'la büyük ödül altın ayıyı kazandı. Daha sonra bu başarı
nedeniyle Turizm ve Tanıtma Bakanı A. İ. Göğüş, yaptığı bir basın
toplantısında filme emeği geçen tüm sanatçılara armağanlar
veriyor. Ve bu ilk filmindeki başarılı rolü için Türk Kadınlar
Birliği tarafından Hülya Koçyiğit yılın kadın sanatçısı seçildi.
Türk Film Prodüktörleri Cemiyeti ve Antalya
Belediyesi'nin ortak girişimleriyle, sinema tarihimizin hâlâ sürmekte
olan en önemli Film Şenliği düzenlendi. Ve I. Antalya Film Festivali
sonuçları:
- En iyi film: Gurbet Kuşları (Halit Refiğ)
- En iyi yönetmen: Halit Refit (Gurbet Kuşları)
- En iyi görüntü yönetmeni: Ali Uğur (Acı Hayat)
- En iyi kadın oyuncu: Türkân Şoray (Acı Hayat)
- En iyi erkek oyuncu: İzzet Günay (Ağaçlar Ayakta Ölür)
- En iyi yardımcı kadın oyuncu: Yıldız Kenter (Ağaçlar Ayakta Ölür)
- En iyi yardımcı erkek oyuncu: Ulvi Uraz (Yarın Bizimdir)
Bu arada Metin Erksan, Susuz Yaz'la Venedik Film
Festivali "Merito Biennale"de bir ödül daha kazandı... |
|
Yıl
1965
|
Bir yıllık süre içinde çekilen 213 filmle Türk
sineması, önlenmesi mümkün olmayan bir film enflasyonu başlattı.
Altyapısız ve büyük bir karmaşa içinde film sayısı artarken bu sağlıksız
hızlı tempo yeni sömürü kaynaklarını da beraberinde getiriyordu. Örneğin
yıldız egemenliğinin doruk noktalara ulaşması, bölge işletmecilerinin
Türk sinemasını yönlendirme çabaları ve tefeci-yapımcı ilişkisinin
ortaya çıkardığı bono sistemine dayalı çarpık ekonomi, bu sömürü
düzeninin başlıca kaynaklarıydı.
Semih Evin'le başlayan "iç içe çekilen film
furyası", yapımcı Hasan Kazankaya ile daha ileri uçlara tırmandı.
Ve bu dört ya da altı günlük gibi çok kısa sürelerde, aynı mekânlarda,
aynı oyuncularla "şipşak" çekilen bu ucuz "ikiz
filmler" bir "gecekondu sineması", başka bir deyişle
"konfeksiyon sineması" dönemini başlattı.
Ucuzluk ve başıbozukluk birbiri ardına yeni sinemasal
modalar getirdi. Yılın bir yeni türü de "hazretler sineması"ydı.
Böylece 1965, Nuri Akıncı'nın Hazreti Yusuf'un Hayatı adlı filmiyle
bir "din sömürüsü"nün başlangıç yılı oldu.
Kalitesiz filmlerin büyük bir sayıya ulaştığı bu
dönemde, tek tük de olsa bazı olumlu çabalar görülmüyor değildi.
Bu dönemde sinemaya girenlerden Erdoğan Tokatlı Son Kuşlar'la başarılı
bir ilk film denemesi ortaya koydu. Memduh Ün'ün asistanı Bilge Olgaç,
bir arayış içindeydi. Tiyatro sanatçısı Haldun Dormen Bozuk Düzen
ve Güzel Bir Gün İçin'le dikkati çekti.
Filmlerde dekoratör olarak çalışan Duygu Sağıroğlu'nun
Bitmeyen Yol adlı ilk filmi iç-göç'ü içeren gerçekçilik çabaları,
olumlu bir çalışma olarak karşılandı. Feyzi Tuna'nın elle tutulur
bir ilk gençlik filmi olan Yasak Sokaklar'ı eski kuşaktan Abdurrahman
Palay'ın İsyancılar'ı, Atıf Yılmaz'ın Muradın Türküsü, Halit
Refiğ'in Kırık Hayatlar'ı yılın kayda değer yapıtlarıydı.
Senaryo çalışmalarıyla Türk sinemasına önemli
katkıları olan Vedat Türkali ve gazeteci - romancı Cengiz Tuncer'de
birer film yönettiler. Tuncer'in Sevmek Seni adlı filmi, çok aşırı
ve bireysel bir sinema denemesi olarak kendi içinde boğuldu. Ve halk önüne
de çıkamadı.
Yılın en önemli ve tartışmalı iki filmi gene Metin
Erksan'la Halit Refiğ'den geliyordu. Ersan'ın Sevmek Zamanı, yerli
motiflerle bezenmiş bir tutkunun, bir kara sevdanın filmi olmasına karşılık,
bizden olan kahramanlarının davranış biçimlerinde bir yabancılaşma
da ağırlıktaydı. Ama filmin estetik ve görsel zenginliği, yalnızca
Erksan'a özgü boyutlardaydı.
Senaryosunu Kemal Tahir'in yazdığı, Halit Refiğ'in
Haremde Dört Kadın'ı bir çağ filmi olarak belli bir kesimin ilgisini
çekerken, Erksan'ın Sevmek Zamanı'nda olduğu gibi büyük bir ticari
başarısızlığa uğradı. Bireysel açıdan ilginç sinema denemeleri
olan bu "halktan kopuk" filmlere karşılık, Ertem Eğilmez'in
"yerli Pigmalyon"u Sürtük yılın en büyük iş yapan
filmlerinden biri oldu. Ayrıca Fıstık Gibi Maşallah (Hulki Saner),
Fabrikanın Gülü (Ümit Utku), 1964-65 sezonunun en çok iş yapan
filmleri listesinde yer aldı...
Görüldüğü gibi yıllar yılı şartlandırılmış
yerli film seyirci beğenisinin hangi sınırlarda olduğu ortaya çıkıyor.
Ve İstanbul Belediyesi'nin tuttuğu rapora göre ise, bir yıl içinde
yalnızca kentteki sinemalara 34 milyon 393 bin 634 seyirci girmiş. Demek
ki bu açıdan Türk sineması bir altın çağ yaşıyordu...
Bir resimli roman kahramanı olan Karaoğlan dizisiyle
Kartal Tibet ün yaptı. Tunç Okan, Selma Güneri de bu yıl sinemaya
girdiler. Gene yılın en çok iş yapan filmlerinden bir olan On Korkusuz
Adam'da (Tunç Başaran) minicik rolüyle dikkati çeken Yılmaz Güney;
Duygu Sağıroğlu'nun Ben Öldükçe Yaşarım filmindeki duyarlı
oyunuyla ön plana geçti.
Türk Sinematek Derneği kuruldu. Ve büyük çoğunluğu
öğrencilerden oluşan üyelerine yerli ve yabancı film gösterileri düzenlemeye
başladı.
2. Antalya Film Festivali yapıldı:
- En iyi film: Aşk ve Kin (Turgut Demirağ)
- En iyi 2. film: Keşanlı Ali Destanı (Atıf Yılmaz)
- En iyi 3. film: Karanlıkta Uyananlar (Ertem Göreç)
- En iyi yönetmen: Atıf Yılmaz (Keşanlı Ali Destanı)
- En iyi senaryocu: Vedat Türkali (Karanlıkta Uyananlar)
- En iyi görüntü yönetmeni: Gani Turanlı (Aşk ve Kin)
- En iyi özgün müzik: Nedim Otyam (Karanlıkta Uyananlar)
- En iyi kadın oyuncu: Fatma Girik (Keşanlı Ali Destanı)
- En iyi erkek oyuncu: Fikret Hakan (Keşanlı Ali Destanı)
- En iyi yardımcı kadın oyuncu: Aliye Rona (Hepimiz Kardeşiz)
- En iyi yardımcı erkek oyuncu: Erol Taş (Duvarların Ötesi)
- En iyi stüdyo: Acar Film
- En iyi kısa metrajlı film: Bir Damla Suyun Hikâyesi (Behlül Dal)
34. İzmir Enternasyonal Fuarı I. Film Şenliği düzenlendi:
- En iyi film: Üç Tekerlekli Bisiklet (Lütfi Ö. Akad)
- En iyi 2. film: Sahildeki Ceset (Natuk Baytan)
- En iyi 3. film: Ahtapotun Kolları (Nevzat Pesen)
- En iyi yönetmen: Metin Erksan (Suçlular Aramızda)
- En iyi senaryocu: Natuk Baytan (Sahildeki Ceset)
- En iyi kameraman: Kriton İlyadis (Ahtapotun Kolları)
- En iyi kadın oyuncu: Sezer Sezin (Üç Tekerlekli Bisiklet)
- En iyi erkek oyuncu: Fikret Hakan (Keşanlı Ali Destanı)
- En iyi yardımcı kadın oyuncu: Çolpan İlhan (Ahtapotun Kolları)
- En iyi yardımcı erkek oyuncu: Erol Taş (Sahildeki Ceset)
- En iyi stüdyo: Acar Film
- En iyi müzik: Yalçın Tura (Keşanlı Ali Destanı)
İlk kez bu yıl düzenlenen Gaziantep Film Şenliği'nde
ise Kırık Hayatlar (Halit Refiğ) en iyi film seçildi. Milano'da (İtalya)
Mifed'deki yarışmada Metin Erksan, Suçlular Aramızda'yla "en iyi
sosyal içerikli film armağanı"nı aldı... |
|
Yıl
1966
|
Türk sineması rekora doğru gidiyor. Film
sayısı 240. Oyuncu Yılmaz Güney, yönetmen olarak ilk filmini çekti: At, Avrat, Silah. Yücel Uçanoğlu, Nazmi Özer, Ferit Ceylan ve Yavuz
Figenli yeni yönetmenler. Alp Zeki Heper, Soluk Gecenin Aşk Hikâyeleri'nde
amatör oyuncular kullandı. Şiirsel görüntülere dayalı, ama soyut
bir aşk filmi denemesi olan film, halk önüne çıkmadı. Yalnızca özel
gösterilerde izlendi.
Metin Erksan Ölmeyen Aşk'la halktan kopuk, yalnızca
kendisi için çektiği özgün sinema çalışmasını sürdürdü. Osman
Seden, bir çağ filmi olan, Reşat Nuri Güntekin uyarlaması olan iki bölümlü
Çalıkuşu'yla en başarılı filmini yaptı. Toprağın Kanı, Pembe Kadın,
Ah Güzel İstanbul ve Ölüm Tarlası Atıf Yılmaz'ın bu yıl çektiği
değişik türdeki denemeleriydi. Ve Lütfi Ö. Akad, Sırat Köprüsü
adlı filmiyle Türk sinemasında ilk kez geniş perde (cinemaskop)
sistemini uyguladı.
Türk sineması kuramcılarının çeşitli kamplara ayrılıp
"ATÜT sineması", "halk sineması", "ulusal
sinema", "toplumsal gerçekçilik" gibi görüşleri tartıştıkları
dönemde Lütfi Ö. Akad, çok önemli bir film patlattı: Senaryo çalışmasını
Yılmaz Güney'le birlikte yaptığı Hudutların Kanunu, Türk sinema
tarihinin en önemli filmiydi. Akad, ikinci kez doğarken, Yılmaz Güney'in
"büyük oyun"u da uzun süre unutulmayacaktı.
Göksel Arsoy Altın Çocuk dizisiyle tipini değiştirdi.
Cüneyt Arkın, çizgi roman kahramanı Malkaçoğlu dizisine yöneldi.
Sadri Alışık Turist Ömer'le bir güldürü sineması tipine ağırlık
verdi. Sinemaya bu yıl giren Yılmaz Gündüz ise bütçesi sınırlı,
ucuz maliyetli filmlerin yerli James Bond'u oldu.
3. Antalya Film Şenliği'nin sonuçları:
- En iyi film: Bozuk Düzen (Haldun Dormen)
- En iyi 2. film: Toprağın Kanı (Atıf Yılmaz)
- En iyi 3. film: Muradın Türküsü (Atıf Yılmaz)
- En iyi yönetmen: Memduh Ün (Namusum İçin)
- En iyi senaryo: Erol Keskin, Haldun Dormen (Bozuk Düzen)
- En iyi görüntü yönetmeni: Mustafa Yılmaz (Namusum İçin)
- En iyi özgün müzik: Nedim Otyam (İsyancılar)
- En iyi kadın oyuncu: Selma Güneri (Son Kuşlar)
- En iyi erkek oyuncu: Ekrem Bora (Sürtük)
- En iyi yardımcı kadın oyuncu: Yıldız Kenter (İsyancılar)
- En iyi yardımcı erkek oyuncu: Müşfik Kenter (Bozuk Düzen)
- En iyi stüdyo: Acar Film (Namusum İçin)
- En iyi kısa metrajlı film: Taşların Aşkı (Behlül Dal)
Tunus'ta Kartaca Sinema Günü'nde Erksan'ın Yılanların Öcü şeref
madalyası kazandı... |
|
Yıl
1967
|
208 film çekildi. Günlük gazetelerde ve dergilerde
yayınlanan çizgi-romanlarla foto-romanların okuyucu üzerindeki etkinliği
bu yıl sinemaya da yansıdı. Ve Türk sinemasında yeni bir avantür
filmler modası başladı. Başta Killing olmak üzere, Baytekin, Fantoma,
Mandrake, Uçan Adam gibi dışarlıklı, yani kahramanları yabancı kökenli
bir dizi film yapıldı.
İrfan Ünal Ak-Ün, Berker İnanoğlu Er, Kadri Yurdatap
Kadri ve sosyete terzisi Mualla Özbek Efes Film yapımevlerini kurdular.
Yapımcı-yönetmen Osman F. Seden bol yıldızlı
filmler yapmaya devam etti. Oyuncu Türkân Şoray Tapılacak Kadın ve Ölümsüz
Kadın gibi, adına yazılan senaryolarda yönetmen sinemasının önüne
çıkıp "yıldız sistemi"ni bir "mitos" yani
"efsane" boyutlarına çıkardı. Erkek oyunculardan Ayhan Işık
ise bu "star sistemi"nin ilk büyük kuramcısı olarak yapımcılar
üzerindeki egemenliğini sürdürdü. Sokaktaki adamın, lumpen
seyircinin sözcüsü olarak devreye giren Yılmaz Güney, yıllardır Türk
sinemasına egemen olan yakışıklı adam-güzel kadın anlayışını değiştirip
bu kalıpları kırdı. Önceleri döküntü, sıradışı filmlerle
marjinal bir sinemacı havası veren Güney, sonraları
Atıf Yılmaz ve Lütfi Ö. Akad gibi düzeyli yönetmenlerle çalışarak
bu aşamada gerçek oyunculuğu yakaladı. Örneğin Lütfi Ö. Akad'ın
Kurbanlık Katil adlı filminde son derece şaşırtıcı bir oyun
sergiledi. Aynı yıl gene Akad'ın Kızılırmak-Karakoyun'u, Atıf Yılmaz'ın
Balatlı Arif ve Kozanoğlu adlı filmleri, yılın sağlam yapıtlarıydı.
Özelliklede Kızılırmak-Karakoyun yılın filmiydi.
Bu arada Türkân Şoray da Güney'in yolunu izleyip Lütfi
Ö. Akad'la çalıştı. Bu işbirliğinin ilk filmi Ana'ydı. Ve ilk kez
Şoray, Otobüs Yolcuları ve Acı Hayat sayılmazsa gerçekçi bir tipi canlandırıp
bir köylü kadınını oynadı.
4. Antalya Film Festivali yapıldı:
- En iyi dram filmi: Zalimler (Yılmaz Duru),
- En iyi tarihi film: Bir Millet Uyanıyor (Ertem Eğilmez)
- En iyi komedi filmi: Güzel Bir Gün İçin (Haldun Dormen)
- En iyi yönetmen: Yılmaz Duru (Zalimler)
- En iyi oyuncu: Erol Günaydın, Erol Keskiner (Güzel Bir Gün İçin)
- En iyi görüntü yönetmeni:Ali Uğur (Zalimler)
- En iyi kadın oyuncu: Fatma Girik (Sürtüğün Kızı)
- En iyi erkek oyuncu: Yılmaz Güney (Hudutların Kanunu)
- En iyi yardımcı kadın oyuncu: Aliye Rona (Zalimler)
- En iyi yardımcı erkek oyuncu: Erol Günaydın (Güzel Bir Gün İçin)
- En iyi film stüdyosu: Acar Film (Çalıkuşu)
- En iyi kısa metrajlı film: Ay Doğarken (Behlül Dal)
- En iyi 2.dram filmi: Hudutların Kanunu (Lütfi Ö. Akad)
Bu yıl bir ödülde yurt dışından geldi. Atıf Yılmaz'ın
Ah Güzel İstanbul'u, Bordighera'da (İtalya) düzenlenen Komik ve Mizahi
Filmler Yarışması'nda gümüş ağaç ödülünü kazandı... |
|
Yıl
1968
|
117 film çekildi. Renkli film yapımı hızlandırıldı.
Yeni yönetmenler Aykut Düz, Çetin İnanç ve Melih Gülgen. Bu
yenilerden Çetin İnanç, piyasa koşullarına uygun ucuz serüven
filmleriyle ön plana çıktı. Yeni oyunculardan biri, Uğur Güçlü
oldu.
Seyfi Havaeri'nin Kara Sevda adlı şarkılı-türkülü
melodramı, özelliklede Anadolu bölgelerinde büyük iş yaptı. İzdiham
nedeniyle bazı sinemaların kapıları kırıldı.
Ustalardan Atıf Yılmaz (Yasemin'in Tatlı Aşkı, Köroğlu,
Cemile), Memduh Ün (Vuruldum Bir Kıza, İlk ve Son) ve Lütfi Ö.
Akad'da (Kader Böyle İstedi) bir yorgunluk belirtileri görüldü. İçlerinden
yalnızca Akad, Vesikalı Yarim'le durumu dengelemeye çalıştı. Orhan
Elmas ise Ezo Gelin'le en iyi filmini ortaya koydu.
Metin Erksan, gene Kuyu ile yeni tartışmalar getirdi.
Erksan'a özgü "şiddet sineması"nın yeni ve son bir örneğini
verdi. Görkemli gösteri biçimleriyle sapıklığa varan bir tutkulu aşkın
trajik öyküsüydü anlattığı.
Yılmaz Güney'in Seyyit Han'ı yılın önemli
filmlerinden biri oldu. Halk sineması koşullarına uygun, şiirsel ve destansı anlatımı Türk
sinemasına bir "umut ışığı" getiriyordu. Taze ve diri bir
soluktu bu.
Geleneksel bir biçimde sürdürülen Antalya Film Şenliği'nde sonuçlar
şöyle gelişti:
- En iyi film: İnce Cumali (Yılmaz Duru)
- En iyi 2. film: Vesikalı Yarim (Lütfi Ö. Akad)
- En iyi 3. film: Ölüm Tarlası (Atıf Yılmaz)
- En iyi yönetmen: Yılmaz Duru (İnce Cumali)
- En iyi senaryocu: Türkân Duru (İnce Cumali)
- En iyi görüntü yönetmeni: Gani Turanlı (Ölüm Tarlası)
- En iyi kadın oyuncu: Türkân Şoray (Vesikalı Yarim)
- En iyi erkek oyuncu: Fikret Hakan (Ölüm Tarlası)
- En iyi yardımcı kadın oyuncu: Aliye Rona (Son Gece)
- En iyi yardımcı erkek oyuncu: Erol Taş (İnce Cumali)
- En iyi stüdyo: Erman Film (Kurbanlık Katil)
- En iyi kısa metrajlı film: Altın Bıçaklar (Behlül Dal)
Türk Filmi Arşivi, T.C. Dışişleri Bakanlığı ve
Fransız Kültür Bakanlığı'nın işbirliği sonucu Paris'te Türk
Filmleri Haftası düzenlendi. Ve gösteriye Sevmek Zamanı (Metin Erksan), Kızılırmak-Karakoyun
(Lütfi Ö. Akad), Bitmeyen Yol (Duygu Sağıroğlu), Denize İnen Sokak
(Atilla Tokatlı) katıldılar...
|
|
Yıl
1969
|
Film sayısı
230. Zorro türü serüven filmlerinin giderek arttığı bir dönemde
Metin Erksan'da Ateşli Çingene, Dağlar Kızı Reyhan gibi filmlerle bir
gerileme başladı. Dış kaynaklı çizgi roman kahramanlarına karşılık
yerli bir çizgi roman kahramanı ortaya çıkarıldı. Orta Asyalı bu
tarihsel serüven kahramanı Tarkan'dı.
Bu tür çeşitli
denemelerin yapıldığı sıra, yılın en dikkati çeken filmi Halit
Refiğ'den geldi. Batılı bir kadınla bir Türk erkeğinin insancıl açıdan
birbirlerine yaklaşımlarını, evrensel boyutlara ulaşan
sevecenliklerini işleyen Bir Türke Gönül Verdim, Refiğ'in yeni bir aşamasıdır.
Ve Ahmet Mekin'in oyunu da gerçek bir yaşamdan alınmış öykü içinde
yerini bulur.
Adana Sinema Kulübü, Adana Belediyesi
ve Devlet Film Arşivi'nin ilk kez düzenledikleri I. Altın Koza Türk
Filmi Festivali sonuçları şöyledir:
- En iyi film: Kuyu (Metin Erksan)
- En iyi 2. film: Ezo Gelin (Orhan Elmas)
- En iyi 3. film: Seyyit Han (Yılmaz Güney)
- En iyi yönetmen: Metin Erksan (Kuyu)
- En iyi senaryo: Safa Önal (Menekşe Gözler)
- En iyi görüntü yönetmeni: Gani Turanlı
(Seyyit Han)
- En iyi fon müzikçisi: Nedim Otyam (Seyyit
Han)
- En iyi kadın oyuncu: Fatma Girik (Ezo
Gelin)
- En iyi erkek oyuncu: Yılmaz Güney (Seyyit
Han)
- En iyi yardımcı kadın oyuncu: Aliye Rona
(Kuyu, Kader Böyle İstedi)
- En iyi yardımcı erkek oyuncu: Hayati
Hamzaoğlu (Kuyu)
- En iyi stüdyo: Lale Film
En iyi film ve yönetmenin seçilmediği 6.
Antalya Film Festivali'nde ise şu sonuçlar alındı:
- En iyi 2. film: Bin Yıllık Yol (Yılmaz
Duru)
- En iyi 3. film: İnsanlar Yaşadıkça
(Memduh Ün)
- En iyi senaryocu: Türkân Duru (Bin Yıllık
Yol)
- En iyi görüntü yönetmeni: Ali Yaver (Öksüz)
- En iyi kadın oyuncu: Hülya Koçyiğit
(Cemile)
- En iyi erkek oyuncu:Cüneyt Arkın (İnsanlar
Yaşadıkça)
- En iyi yardımcı kadın oyuncu:Muazzez Arçay
(Bin Yıllık Yol)
- En iyi yardımcı erkek oyuncu:Ferit Şevki
(Cemile)
- En iyi çocuk oyuncu: Zafer Karakaş
(Cemile)
- En iyi kısa metrajlı film: Rüya Gibi
(Behlül Dal)...
|
|
Yıl
1970
|
226 film çekildi.Yeni oyuncu Selda Alkor. Yeni yönetmenler
Yücel Çakmaklı ve Temel Gürsu,
Yapımcı Türker İnanoğlu'nun girişimleriyle Türk -İran
ortak yapım çalışmaları başladı. Ve bu çalışmalar geniş perde
sistemiyle (cinemaskop) sürdürüldü. Ertem Göreç'in Pamuk Prenses ve
Yedi Cüceler'iyle Türk sinemasında masal filmleri dönemi açıldı.
Yumurcak (Türker İnanoğlu) ve Afacan (Menderes Utku) gibi filmlerle
"çocuk kahramanları ağır basan" bir sinema türü ortaya çıktı.
Çeko (Çetin İnanç), yılın iş filmlerinden biri oldu. Aynı zamanda
Yılmaz Köksal'a ün yaptırdı.
İddialı ve ünlü yönetmenler "suskunluk dönemi"ne
girdi. Eyvah (Metin Erksan), Meçhul Kadın (Duygu Sağıroğlu), Kara Gözlüm
(Atıf Yılmaz) gibi "arabesk-melo" türü filmlere ağırlık
verdikleri dönemde Umut, yeni bir "dönüm noktası" getirir Türk
sinemasına. Çünkü, Yılmaz Güney'in mizansen cambazlıkları arkasına
sığınmadan sade ve yalın bir dille meydana getirdiği Umut, gerçekçi
çabaları belgeci bir tutumla en iyi yansıtan bir yapıttı. "Umudu
umutsuzluğa dönüştüren" ilginç bir sinema örneğiydi kuşkusuz...
Temel Gürsu'nun ilk filmi Dikkat Kan Aranıyor, Bilge Olgaç'ın
Kerim Korcan uyarlaması Linç, yılın sözü edilen filmleriydi. Yücel
Çakmaklı ise, Birleşen Yollar'la İslam düşüncesinin ilk örneğini
oluşturan, "milli sinema" akımını başlattı.
2. Adana Film Festivali yapıldı:
- En iyi film: Umut (Yılmaz Güney)
- En iyi 2.film: Bir Türke Gönül Verdim (Halit Refiğ)
- En iyi 3.film: Linç (Bilge Olgaç)
- En iyi yönetmen: Bilge Olgaç (Linç)
- En iyi senaryocu: Yılmaz Güney (Umut)
- En iyi görüntü yönetmeni: Ali Yaver (Linç)
- En iyi ton müziği: Arif Erkin (Umut)
- En iyi kadın oyuncu: Fatma Girik (Büyük Yemin)
- En iyi erkek oyuncu: Yılmaz Güney (Umut)
- En iyi yardımcı kadın oyuncu: Seden Kızıltunç (Bir Türke Gönül
Verdim)
- En iyi yardımcı erkek oyuncu: Bilal İnci (Büyük Yemin)
- En iyi stüdyo: Lale Film.
7. Antalya Film Festivali'nin sonuçları:
- En iyi film: Bir Çirkin Adam (Yılmaz Güney)
- En iyi 2.film: Kınalı Yapıncak (Orhan Aksoy)
- En iyi 3.film:Büyük Öç (Yılmaz Duru)
- En iyi yönetmen: Ertem Eğilmez (Kalbimin Efendisi)
- En iyi senaryocu: Sadık Şendil (Kalbimin Efendisi)
- En iyi görüntü yönetmeni: Kriton İlyadis (Kınalı Yapıncak)
- En iyi kadın oyuncu: Belgin Doruk (Yuvanın Bekçileri)
- En iyi erkek oyuncu: Yılmaz Güney (Bir Çirkin Adam)
- En iyi yardımcı kadın oyuncu: Lale Belkıs (Kalbimin Efendisi)
- En iyi yardımcı erkek oyuncu:Hayati Hamzaoğlu (Bir Çirkin Adam)
- En iyi çocuk oyuncu: İlker İnanoğlu (Yumurcak)
- En iyi kısa metrajlı film: Vurgun (Behlül Dal)
Bu yıl ayrıca iki Türk filmi yurt dışında ödüllendirildi.
Umut (Yılmaz Güney), Grenoble Film Şenliği'nde (Fransa) özel jüri ödülü;
Yara (Ümit Utku) Tanca Film Festivali'nde üçüncülük ödülünü
kazandılar... |
|
|